alles_wat_aandacht_krijgt_groeit.jpg

Nieuwsgierig?

Todd Kashdan 2009

Nieuwsgierigheid is voorgeprogrammeerd in de hersenen en de specifieke functie ervan is ons te stimuleren te onderzoeken, ontdekken en groeien. Het is de motor van het zich ontwikkelende ik. Zonder nieuwsgierigheid kunnen we onze aandacht niet vasthouden, gaan we risico’s uit de weg, stoppen we met uitdagingen, compromitteren we onze intellectuele ont- wikkeling, slagen we er niet in om competenties en krachten te ontwikke- len, beperken we onze vermogens om relaties met anderen aan te gaan, kortom we stagneren. Motivatie ontstaat door nieuwsgierigheid, het helpt ons om ervaring en betekenis uit nieuwe ervaring te putten en deze te in- terpreteren. Kinderen worden geboren met een grenzeloze nieuwsgierig- heid, maar door regels en verplichtingen houden we onze nieuwsgierigheid in bedwang. Feiten uit je hoofd leren in plaats van fascinatie, regels zitten de vrijheid in de weg.

In reactie op veranderingen bezitten we een verbazingwekkend vermogen om snel onze stemming en gevoelens aan te passen. Dit noemen we het well-being set-point, ofwel het welzijnsniveau. Nadat ons goede of slechte dingen zijn overkomen keren we weer terug naar hoe we ons daarvoor voelden. Dit is onze typische stemming en is genetisch bepaald, we zijn min of meer immuun voor wat ons overkomt, op een paar korte uitschie- ters na. Dit is een fantastisch hulpmiddel, want het voorkomt dat je wordt overweldigd door de uitdaging of tragedies van het leven. We overwinnen obstakels en veren weer terug. Dit lijkt iets positiefs na een onaangename gebeurtenis, we voelen ons weer zeker en veilig en hebben vertrouwen. Maar wat gebeurt er na een positieve gebeurtenis? Door ook de betekenis van de positieve ervaring af te ronden en te voorzien van een verklaring worden onze positieve gevoelens gekortwiekt. De actieve hersenen komen tot stilstand.

Het is echter mogelijk om ons vaste set-point te verhogen en een blijven- de toename in welzijn te realiseren voor nieuwsgierigheid, optimisme en hoop bezwijken onder gewoonte. Zolang iets nieuw is blijven we betekenis zoeken en creëren. In plaats van de wereld proberen te verklaren, staan we open voor onzekerheid. We nemen positieve ervaringen niet voor ken- nisgeving aan, maar onderzoeken en diepen ze verder uit. Uit recent we- tenschappelijk onderzoek blijkt dat positieve gebeurtenissen langer voort- duren en we meer plezier en betekenis uit de wereld putten wanneer we openstaan voor nieuwe ervaringen, wanneer we flexibel zijn in onze bena- dering van mensen en taken en wanneer we genoegen scheppen in het feit dat we veel meer niet dan wel weten. Nieuwsgierigheid is een essenti-

eel onderdeel van onze identiteit, iedereen is het, alleen de mate van nieuwsgierigheid is verschillend.

De kwaliteiten die een nieuwsgierig mens kenmerken zijn: intensiteit (sterke voorkeur voor nieuwigheid), frequentie (drang tot onderzoek komt meerdere keren per dag voor), duurzaamheid (het gevoel van fascinatie duurt langere periodes) breedte en diepte (geïnteresseerd in heel veel dingen en geïntegreerd in de eigen identiteit). Nieuwsgierigheid levert de motivatie om te onderzoeken en groeien als persoon. De voordelen van nieuwsgierigheid beïnvloeden ons op veel terreinen, vijf wetenschappelijke ontdekkingen over de voordelen zijn:

1. Gezondheid.
Er zijn signalen dat nieuwsgierigheid de kans op de Altzheimer ver- mindert. Nieuwsgierige ratten leefden 25% langer dan ratten die bang waren voor het onbekende.

2. Intelligentie.
Onderzoek door het volgen van kinderen van 3 gedurende de volgen- de 8 jaar toonde aan dat zij die uiterst nieuwsgierig zijn 12 punten hoger scoorden op een IQ test. Intelligentie is vrij immuun voor ver- andering, maar nieuwsgierigheid kan worden gecultiveerd. Zodra nieuwsgierigheid en interesse verdwijnt, verdwijnt ook het profijt er- van. De mate waarin iemand nieuwsgierig is voorspelt beter of ie- mand goede scores haalt. We moeten ons dus afvragen of het doel van onderwijs is kinderen goed te laten scoren op tests en ze naar de beste scholen te krijgen of om ze succesvol te laten worden. Als dat het geval is moet nieuwsgierigheid meer naar de voorgrond gehaald worden i.p.v. de obsessie voor intelligentie.

3. Betekenis en levensdoel.
Door trial and error onderzoeken en ontdekken we wat de moeite waard is. Nieuwsgierigheid is de drijvende kracht achter het vinden en creëren van duurzame betekenis.

4. Sociale relaties.
Je kunt geen waardevolle relaties aangaan zonder een open en nieuwsgierige houding. Nieuwsgierige mensen hebben niet alleen goede bestaande relaties, maar door hun manier van omgaan met vreemden ontstaan makkelijk nieuwe relaties. Nieuwsgierige mensen stellen vragen en tonen belangstelling. En proberen interactie speels

en interessant te houden. De oorsprong van sociale kwalen is vaak terug te voeren op het gebrek aan nieuwsgierigheid.

5. Geluk.
Seligman en Peterson ontwikkelden een wetenschappelijke classifica- tie van alle sterke basiseigenschappen (24), die mensen kunnen be- zitten. Toen zij de 24 punten evalueerden was nieuwsgierigheid een van de vijf punten die het meest geassocieerd werd met het ervaren van algehele levensvoldoening en geluk, voldoening putten uit werk, een aangenaam leven leiden, een aantrekkelijk leven leiden en een betekenisvol leven leiden. Onze hersenen zijn ingesteld op nieuwsgie- righeid, maar ook op bezorgdheid. We zijn voorgeprogrammeerd ons voor te bereiden op het ergste. Onze aangeboren focus op het nega- tieve heet negativiteitsbias. Als er geen gevaar is en we voelen ons veilig, hoeven we ons niet te verbergen voor de wereld, we kunnen ontspannen en rusten. Dit is de zogenaamde positivity offset, dat wil zeggen dat wanneer we ons veilig voelen, we een lichte neiging ver- tonen om nieuwe dingen te onderzoeken en op zoek te gaan naar nieuwe ervaringen.

Dopamine is een neurotransmitter die in het brein informatie overdraagt van het ene zenuweinde naar het andere en ons lichaam voorbereidt op actie. Er is felle discussie binnen de neurowetenschap waardoor dopamine nu precies wordt aangemaakt, en tot welke actie hij aanzet wanneer het vrijkomt. Is het het plezier zelf of het verlangen en smachten dat voor een explosie van dopamine zorgt? Uit onderzoek blijkt dat als mensen niet we- ten wat er gaat gebeuren, of als ze een beloning verwachten zij energie krijgen en als we de beloning krijgen zijn we verzadigd. Niet alle belonin- gen maken evenveel dopamine vrij, als iets nieuw is en de grens wordt overschreden van wat we weten is het groter. Nog groter is de toename van dopamine als het ook nog persoonlijk betekenisvol is.

Er zijn 2 nieuwsgierigheidprofielen te onderscheiden. Enerzijds het profiel wat gepaard gaat met vreugde (een verhaal van je kind over het school- reisje) en anderzijds het profiel wat gepaard gaat met spanning en frus- tratie, (de computer die kuren heeft). Dit laatste nieuwsgierigheidprofiel, met als doel het oplossen van het niet weten, komt waarschijnlijk net zo vaak voor als het profiel dat gepaard gaat met het vrolijke gevoel van

verwondering. Beiden worden gekenmerkt door de wens tot onderzoek en fungeren als toegangsweg tot het doorgronden van de wereld.

De dopaminepiek doet zich voor als we gehoor geven aan onze nieuwsgie- righeid, als we overwegen of en hoe we de beloning gaan grijpen. Deze dopaminecircuits zij niet alleen verantwoordelijk voor het leer- en groei- proces. Om een positieve ervaring te laten voortduren, moeten we die in- formatie overbrengen naar onze geheugenopslag. Als de hippocampus ge- lijkertijd geactiveerd is zijn we beter in staat deze momenten vast te hou- den en verdiepen daarmee ons zelfbeeld.

Fascinatie opwekken en interesse behouden bevinden zich in de kern van een bevredigend leven. Je moet interesse eerst vangen voor je je eraan kunt vasthouden, schreef onderwijshervormer en psycholoog John Dewey in 1913. In plaats van ons neer te leggen bij het feit dat 75% van onze dag minder dan aangenaam of neutraal is (onderzoek van Alan Krueger en Daniel Kahnenman) kunnen we beter naar manieren zoeken om deze momenten te verlevendigen en te transformeren. Dit kan onder andere door een betere stemming (goed humeur), focussen op het vergroten van uitdagingen, door het aanspreken van onze sterke punten. (Een conciërge die gefrustreerd was over de steeds weer herhaalde rotzooi op het schoongemaakte station, gebruikte zijn sterke punt als verzinner van spel- letjes, om het werk voor hem leuker te maken. Deze speelse interactie genereerde nieuwsgierigheid, ook bij collega’s, waardoor een schijnbaar levenloze omgeving lonend werd). Spel en speelsheid inschakelen, chips zoeken op de lopende band die op beroemde mensen leken. De juiste gids of partner kiezen, zij geven steun, accepteren kwaliteiten en afwijkingen. Vind het niet vertrouwde in het vertrouwde. Hiermee stellen we oordelen uit en letten we op hoe dingen echt zijn en niet op hoe we verwachten dat ze zijn. Hierdoor worden nieuwe mogelijkheden geopend. Versterk je inte- resse door de manier te veranderen waarop je je gebeurtenissen herinnert (de piek slot regel). Als een nare ervaring eindigt met een positieve erva- ring/ gevoel (na zware training om af te vallen even in de sauna) was het makkelijker opnieuw te gaan trainen. Anderen leidinggeven en motiveren door minder toezicht en flexibel te zijn. Rekening houden met verschillen tussen ongeïnteresseerde en geïnteresseerde personen, waarbij je aan- dacht hebt voor het aanvangsniveau van de interesse en de achtergrond- kennis.

Nieuwsgierig ben je als je je ogen open houdt voor het feit dat overal nieuwe en aanlokkelijke dingen zijn waar we onze aandacht aan kunnen

besteden. Je onthoud je van al te snelle ideeën en oordelen, want er is altijd een andere manier om naar dingen te kijken.

Houd dit voor ogen als je oordelen velt over jezelf, over anderen, over ta- ken, de wereld, verleden, heden en toekomst. Als we openstaan voor nieuwe mogelijkheden, vinden we ze ook. We zijn pas geïnteresseerd en gemotiveerd al we onze acties van het moment kunnen koppelen aan gro- tere persoonlijk waarden. Onze waarden beïnvloeden de redenen waarom we de dingen doen zoals we die doen. Daarom is het belangrijk dat we eerst onze waarden identificeren (op blz 126 staat een vragenlijst om dat te doen). Kennis van je eigen waarden maakt het gemakkelijker beslissin- gen te nemen omdat ze je een richting geven om in te slaan. Je waarden kunnen veranderen. Iets doen wat helemaal past bij je waarden en waar- bij je regelmatig je sterke kanten kan inzetten geeft een goed gevoel. Om positieve gevoelens vast te houden, is het belangrijk ze te delen met an- deren. Het is dan wel belangrijk dat de ander in je geïnteresseerd is en luistert naar wat je te zeggen hebt en dat ze actief en constructief reage- ren. Vanuit de psychologie wordt dit kapitaliseren genoemd, onze interes- ses en vreugde verdiepen door goed nieuws te delen met anderen.

Gesprekken met anderen helpen ons onze eigen ideeën te construeren en versterken bv. of we een activiteit waardevol, interessant en de moeite waard vinden. Je werk is een belangrijke gelegenheid waar mensen een ideale plek en uitlaatplek voor hun ideeën kunnen vinden. Voor 7 van de 10 mensen is werk echter noodzaak en niet meer dan een middel om geld te verdienen.

Een aantal richtlijnen om passie in je werk te krijgen zijn o.a.: Onderzoek je eigen sterke punten, of vraag ernaar; zet je sterke punten in; zoek een veilige basis waarin je risico’s durft te nemen; vernieuwend kunt zijn en creatief; onderneem actie en val niet ten prooi aan je luie geest; focus op mensen als bron van steun en betekenis; vind een link tussen je werk en je identiteit , je werk en je collega’s; wordt nieuwsgierig door niet te ver- geten nieuwsgierig te zijn.

Beschouw je werk als een onderzoekslaboratorium, ga niet zitten wachten tot er iets gebeurt. Een intrigerende ervaring, of een verhelderend mo- ment was vaak het startpunt van een zoektocht van wetenschappers, poli- tici, zakenmensen. Dit verhelderende moment werd vaak aangewakkerd door een mentor die de nieuwsgierigheid van hen kende, zij daagden hen uit om dat verder uit te bouwen. Als we de kracht van nieuwsgierigheid

aanboren, vinden we nieuwe en zeer effectieve manieren om anderen te motiveren. Voorbeelden waarmee je mensen kunt motiveren zijn:

  • -  Visualiseer het totaalplaatje en deel het met de mensen, betrek ze erbij, maak het transparant.

  • -  Beloon mensen met meer dan alleen geld, beloningen die gepaard gaan met persoonlijke betekenis, worden gekoppeld aan die erva- ringen.

  • -  Stel vragen die tot nadenken stemmen, achterhaal waar mensen echt in geïnteresseerd zijn en wat hun passie is.

  • -  Luister, accepteer en mijd de confrontatie, want als je de confronta- tie zoekt voelen mensen zich bekritiseerd en trekken zich terug.

  • -  Sta open voor ze, doe onderzoek en waardeer waar ze mee bezig zijn.

  • -  Bouw bruggen, moedig mensen aan verbanden te zien tussen din- gen waar ze om geven en de dingen (ook minder leuke) die ze moe- ten doen.

  • -  Zet door, verheug je over elke kleine stap die gezet wordt.

    Sterke sociale relaties creëren betekenis en welzijn en dagelijkse sociale interactie. Bij een relatie zien beiden de waarde in van het elkaar kennen en zetten zich daar voor in. Via een voortdurend proces van delen, onder- zoeken, observeren, respecteren, integreren en afhankelijk van de situa- tie: accepteren en veranderen. We vinden meer voldoening in relaties die ruimte bieden voor zelfexpressie.

    Erg nieuwsgierige mensen stellen veel vragen, maar geven ook veel, in- tieme informatie over zichzelf terug. Ze vertonen een hogere tolerantie bij tegenslagen. Non verbale informatie/aanwijzigingen zijn belangrijker dan wat we zeggen. Zeven procent van wat we zeggen is in woorden, de rest is intonatie, houding en gelaatsuitdrukking. Je kunt nieuwsgierigheid in- zetten om tot betekenisvolle interacties en relaties te komen door risico’s te nemen en te delen, zorgen dat je partner zich veilig voelt, ontdek de interesses van je gesprekspartner en luister echt, wees oprecht in woor- den en daden, absorbeer negatieve gevoelens en gebeurtenissen, sta open en luister echt, wees open en zoek uit, focus op de interactie en niet op het einde. Oprechte interesse en nieuwsgierigheid kweken positieve gevoelens.

    Angst voor fouten belet ons om geïnteresseerd en creatief te zien. Angsti- ge spanning en verlangen zijn twee kanten van de medaille, zonder span- ning zul je niet de hordes kunnen nemen die op je weg komen naar de

    doelen die in lijn zijn met je waarden. En wachten tot de spanning weg- gaat is zinloos want dat gaat nooit gebeuren. Confusius zei: ‘als we ons schamen voor onze fouten worden het misdaden’. Door ons zelf ruimte te geven fouten te maken en open staat voor elke richting die het heden op- gaat, kunnen we betere gesprekspartners zijn. Rare onvoorspelbare ge- beurtenissen wekken interesse, halen ons uit de sluimer van dat moment.

    Veiligheid en zekerheid kunnen op korte termijn spanning en pijn vermin- deren, maar het is onzin te denken dat we onze onaangename ervaring moeten verwijderen of de kop in drukken, voor we kunnen investeren in wat ons echt interesseert. Door bezorgdheid is er minder hersenkracht beschikbaar voor andere taken. Spanning zuigt de energie weg die je no- dig hebt als nieuwsgierige onderzoeker. Je bent minder flexibel, je kunt moeilijk schakelen in gedachten, acties en taken (mulitasken). Pogingen om spanningen te reguleren putten je mentale en fysieke middelen uit. Uit angst voor spanning kunnen mensen geen gehoor geven aan hun nieuws- gierigheid. Sociale angststoornissen zijn het ergst voor het welzijn van mensen, mensen trekken zich terug in een cocon.

    Nieuwsgierige mensen kunnen beter omgaan met spanningen, zij zijn flexibeler. Te weinig spanning leidt tot apathie, door teveel spanning fo- cussen we ons te veel op het goed willen presteren. De juiste hoeveelheid spanning brengt onze sterke punten en vaardigheden naar boven zodat we optimaal presteren. Nieuwsgierigheid alleen maakt ons nog niet nieuwsgierig, we moeten het beoordelen als nieuw en uitdagend, onver- wacht, complex, verrassend en mogelijkheden zien te groeien en te leren. Dit heet verrassingspotentieel. We moeten ook de vaardigheden en het vermogen hebben om met de betreffende nieuwe situatie om te gaan of het te doorgronden. Dit heet verwerkingspotentieel.

    Voor ieder van ons is er een punt dat taken zo moeilijk zijn dat ze gaan frustreren en niet langer interessant of plezierig zijn. Als we uitdagingen mijden waar spanning bij komt, worden we kwetsbaar en verdwijnt nieuwsgierigheid. Kinderen moeten in een speeltuin vrij kunnen spelen en ontdekken. Kinderen presteren beter als de school leerlingen uitdaagt din- gen te weten en onder de knie te krijgen. Erg nieuwsgierige kinderen voe- len spanning als ze worden uitgedaagd met hoge verwachtingen, maar ze raken er ook meer bij betrokken door, ze doen het beter op school en melden een betere verhouding met hun leraren. Nieuwsgierige kinderen waren slechter af als zij het idee hadden dat de school hen intellectueel niet uitdaagde.

    Strategieën om met spanning om te gaan met zijn:

    • -  Overleven in drijfzand, neem de spanningen mee. Als je teveel met

      spanning bezig blijft, overheerst dit je gedachten, worstelen in drijf-

      zand zorgt ervoor dat je nog meer naar beneden gezogen wordt.

    • -  Maak vervelende beangstigende gedachten onschadelijk, door defu-

      sie. Woorden kunnen hun kracht verliezen en je kunt je gedachten zien zoals ze zijn, bv. denk aan de letters m e l k, eerst zie je melk, bij herhaling vervagen de beelden.

    • -  Gebruik een goed afgesteld kompas bij het kiezen van de richting die je met je leven inslaat. Bv. schets een beeld voor over 20 jaar en laat iemand suggesties geven over wat je vanaf nu al kan doen om dat doel te bereiken.

      Extreme nieuwsgierigheid op het verkeerde moment, of naar de verkeerde mensen onthult een duistere en destructieve kant. Teveel nieuwsgierig- heid kan leiden tot obsessief gedrag, kwalijke bemoeizucht en gevaarlijke kicks. Activiteiten die interesse opwekken kunnen een passie opwekken. Het wordt pas een passie als je geniet van de investering (intrinsiek). Ro- bert Vallerand heeft 2 soorten passie omschreven: harmonieuze en obses- sieve. Mensen met een obsessieve passie voelen zich beheerst door hun passie, ze negeren negatieve signalen (gaan door bij blessures, in slecht weer enz.). Door dit volharden worden kwalen erger. Zoektochten naar kicks en spanning kan leiden tot gevaar op de weg, risico’s nemen bij in- timiteit, aantrekkingskracht tot criminele activiteiten. Sensatiebeluste mensen zoeken werk dat dagelijks voorziet in grote verrassingen en veel onzekerheid. We kunnen al sporen van sensatiezucht zien als kinderen 2 jaar zijn; zij reageren sneller op geluiden en nieuw speelgoed, kiezen in- tenser en stimulerender speelgoed, gaan op onderzoek, bereid tot nemen van fysieke risico’s en zijn minder van slag als hun ouders hun verlaten.

      Nieuwsgierigheid helpt ons bij het zoeken naar betekenis en zingeving, wat weer leidt tot een doel in het leven. Betekenis draait om het verkrij- gen van inzicht in wat we moeten doen en wat niet, als we geconfronteerd worden met de grote en kleine beslissingen van het leven. Betekenis ge- ven geeft richting waar we heen moeten. Nieuwsgierigheid speelt een be- langrijke rol bij het vinden van betekenis. Een leven dat wordt bepaald door een levensdoel heeft diverse kenmerken: Als je levensdoel de leiden- de kracht is, is er een centraal thema in je levensverhaal (bv. gezin voor werk). Als je je levensdoel nastreeft, besteed je meer inspanning aan be- langrijke doelen en activiteiten, maar het voelt vaak moeiteloos aan. De-

      zelfde hoeveelheid inspanning kan echter uitputtend zijn, als je het alleen doet omdat het moet.

      Als een levensdoel de leidende kracht is, gedraag je je vrij consistent in alle omgevingen, zowel openbaar als privé. (Als je afgestemd bent op in- nerlijke waarden en interesses, maakt een levensdoel het eenvoudiger om belangrijke doelen te creëren en manieren te vinden om ze te realiseren.) Er zijn 3 paden waarlangs je een levensdoel kunt ontwikkelen: we kunnen leren, (anderen zijn ons rolmodel); we kunnen op levens veranderende gebeurtenissen reageren en we kunnen op zoek gaan. Met een nieuwsgie- rige geesteshouding stuit je sneller op een levensdoel en lever je makke- lijker de noodzakelijke inspanning om een doelgericht leven te consolide- ren. Er bestaat een barrière om proactief naar een levensdoel te zoeken en dat is onzekerheid. Een levensdoel hebben is een van de wegen naar een gezond, bevredigend en lang leven.